چند روز دگر به ساز و سرود...
حسام گرشاسبی
با همین دیدگان اشک آلود،
از همین روزن گشوده به دود،
به پرستو، به گل، به سبزه درود،
به شکوفه، به صبحدم، به نسیم، به بهاری که می رسد از راه،
● چند روز دگر به ساز و سرود...(فریدون مشیری)
با همین جمله ها بود که کنسرت «حسین علیزاده» و گروهش(هم آوایان) در میانه تابستان ۸۶ به پایان رسید. کنسرتی که یکی از مجموعه کنسرت های بزرگان موسیقی در سال ۸۶ بود و تابستانی پررونق را برای این سال رقم زد و باعث شد بسیاری سال ۸۶ را سال کنسرت های بزرگ بنامند. «محمدرضا لطفی» زنگ آغاز این کنسرت ها را به صدا درآورد. کنسرت او- که از ابتدای سال سر و صداهای بسیاری به پا کرده بود- در روزهای ۱۴ تا ۱۶ تیرماه سال ۸۶ و در فضای باز کاخ نیاوران برگزار شد و با استقبال بسیار خوبی نیز مواجه شد. حضور ۹ هزار نفر طی سه شب، برای تماشای تکنوازی، رکوردی عجیب بود که در بسیاری از کشورهای دیگر اتفاق نمی افتاد. البته کنسرت لطفی نتایج دیگری هم در پی داشت و آن اینکه همه آن «انتقاد شنیده » هایی که از زمان بازگشت این موسیقیدان پیر به وطن با موج نقدهای گاه تند و تیز او مواجه شده بودند، فرصت را مغتنم شمردند و از اینکه مردم لطفی جدید را نپسندیدند و همان لطفی ۲۵ سال پیش را دوست داشتند(و همه اینها را در بازتاب های کنسرت او می شد دید) استفاده کردند و جواب انتقادهای استاد را دادند، «محمدرضا شجریان» دومین استادی بود که تابستان «کنسرت های بزرگ» را رقم زد. او به همراه گروه جدیدش پس از برگزاری کنسرت هایی در خارج از کشور بالاخره در میانه تابستان۸۶ در تهران به روی صحنه رفتند. کنسرت این استاد هم حواشی متعددی داشت؛ یکی ماجرای بلیت فروشی اینترنتی و تمام شدن ۱۹ هزار قطعه بلیت در کمتر از یک ساعت و کشیده شدن ماجرا به بازار سیاه و... و دیگری ماجرای لغو کنسرت به دلیل بروز اختلاف میان برگزار کننده اش و اداره اماکن نیروی انتظامی که حسابی سر و صدا به پا کرد.
ماجرا از این قرار بود که گویا پنج میلیون تومان برای تامین نظم و امنیت محدوده برگزاری کنسرت (تالار بزرگ وزارت کشور) برای هر شب طلب شده بود که برگزارکننده این برنامه به هیچ وجه زیر بار نرفت و کار را به روزنامه ها کشاند و مقامات ارشد نیروی انتظامی کلاً منکر طلب چنین مبالغی شدند و در نهایت کنسرت به خوبی و خوشی بدون پرداخت یک ریال از این مبلغ برگزار شد. پس از استاد آواز هم که نوبت به علیزاده و گروه هم آوایان رسید تا عرصه را داغ و پررونق نگه دارند و پس از آنها نیز این «پرویز مشکاتیان» و گروه جوان شده «عارف» اش بودند که به روی صحنه رفتند و حسن ختامی بودند بر مجموعه کنسرت های بزرگ. این مجموعه کنسرت ها چندین و چند نتیجه اساسی در پی داشتند که یکی از مهم ترین هایش توجه بسیاری- که تا پیش از این موسیقی را در حد یک شوخی(،) می پنداشتند- به این پدیده بود.به هر حال حضور حدود ۵۰ هزار نفر در محل اجرای موسیقی زنده- آن هم از نوع خاص و غیرپاپش- و گردش مالی میلیاردی این برنامه ها، برای خیلی ها تفکربرانگیز بود، دیگر نتیجه یی که از این کنسرت ها می شد گرفت این بود که «آقا ما اصلاً سالن مناسب برای اجرای موسیقی با حضور بیش از ۷۰۰ نفر در این مملکت نداریم،» نوع صحنه آرایی و به خصوص صدای همه این کنسرت ها ثابت کرد که تالار بزرگ وزارت کشور به خاطر ماهیت و نوع ساختش به هیچ وجه مناسب برگزاری برنامه های موسیقی نیست.
● سال جوان های باپشتوانه
کنسرت علیزاده در تالار بزرگ کشور به غیر از همه نکات مثبت و منفی اش یک نکته بسیار خوشحال کننده داشت و آن درخشش «صبا» و «نیما» دو پسر استاد بود که خبر از تولد دو نوازنده مسلط و با پشتوانه علمی و تکنیکی بالا در فضای موسیقی کشورمان می داد. این دو آنقدر خوب ظاهر شدند که بسیاری را غافلگیر کردند و آنقدر اعتماد پدر را جلب کردند که در شب آخر اجرا، وقتی یکی از بزرگ ترهای گروه هم آوایان، به هنگام بداهه نوازی، داشت ره به ترکستان می برد، پدر با اشاره یی به پسران از آنها خواست که نوازنده بزرگ تر را همراهی کنند و ماجرا را ختم به خیر، «هوشیار خیام» که آلبوم «تاتاری» اش در سال ۸۶ منتشر شد یکی دیگر از جوانان باآتیه یی بود که در این سال پا به عرصه گذاشت. این نوازنده جوان پیانو آنقدر خوش درخشید که حسین علیزاده وظیفه تنظیم و اجرای کار بزرگی چون «ترکمن» روی پیانو را به او واگذار کرد.
«مهدی فلاح صفا» نیز که تکنوازی «تار» اش را نشر «ماهور» بیرون داد از دیگر جوان های باپشتوانه یی بود که در سال ۸۶ به شدت ابراز وجود کرد. از دیگر جوان های بااستعدادی که در سال ۸۶ خودی نشان دادند می توان به ۷ هنرمند جوان که آثارشان تحت عنوان «تریو منهای یک» منتشر شد نام برد؛ «علیرضا انصاری»، «نیکو یوسفی»، «آرش احمدی»، «نگار بهبهانی»، «مجید تحریری»، «حامی حقیقی» و «علیرضا فشمی» ، این جوا ن ها بودند که با عنوان گروه «آهنگسازان معاصر» اعلام وجود کردند و پشتوانه یی قوی از موسیقی کلاسیک و استعدادی خوب در زمینه موسیقی مدرن از خود در آثارشان نشان دادند. حالا که به موسیقی مدرن اشاره شد، بد نیست به هفته موسیقی مدرن که به همت «علیرضا مشایخی» و چند تن از شاگردانش و با همکاری «انجمن موسیقی ایران» در مجموعه تالار رودکی برگزار شد هم اشاره یی شود. این مجموعه برنامه ها نیز عرصه یی بود برای مجال دادن به جوانان و استعدادهای متعددی در آن دیده شدند که حتماً در آینده نزدیک شکوفا خواهند شد.دیگر جوانی که در سال ۸۶ خبرساز بود را قطعاً باید «همایون شجریان» به حساب آورد. او که تا پیش از این همیشه در سایه پدر و به عنوان نوازنده تنبک و همخوان در کنار او و در گروه های متعدد او حضور داشت در سال ۸۶ مستقل شد و اولین مجموعه کنسرت هایش را به همراه گروه «دستان» در اروپا برگزار کرد. قرار است مجموعه کنسرت های دستان به همراه شجریان پسر- که توانایی ها و استعدادش بر هیچ کس پوشیده نیست- در سال ۸۷ نیز در ایران و سپس در امریکای شمالی ادامه داشته باشد.
● سال دوستی دست اندرکاران صنعت موسیقی
انجمن موسیقی ایران به غیر از برگزاری هفته موسیقی معاصر، فعالیت های دیگری نیز در سال ۸۶ انجام داد. در حقیقت شاید سال ۸۶ پربارترین سال برای این انجمن و مدیر جوانش «بابک رضایی» بود. آقای رضایی که در سال گذشته سری به فستیوال فرنگی «میدم» در کشور فرانسه زده بود، اول در جریان نمایشگاه کتاب سال ۸۶ چند تن از ناشران موسیقی و مجله های موسیقایی را دور هم جمع کرد و غرفه موسیقی را در این نمایشگاه برپا کرد.
بعد دید دلش راضی نمی شود و دست به کار شد و نمایشگاه تخصصی موسیقی را ترتیب داد. این اتفاق شاید مهم ترین اتفاق سال گذشته عرصه موسیقی کشورمان باشد، چرا که برای اولین بار بیش از ۷۰ ناشر، موسسه و نشریه و آموزشگاه موسیقی را گرد هم جمع کرد و فضایی بسیار پویا و شاد و به دور از غرض ورزی های شایع در این صنف به وجود آورد که با استقبال خوب مردم و استادان موسیقی نیز مواجه شد. «سیدعبدالحسین مختاباد» دبیر اولین دوره این نمایشگاه در حاشیه افتتاح آن در روز هفت دی ماه ۸۶ خبر از فعال شدن دبیرخانه دائمی «نمایشگاه موسیقی تهران» داد و گفت؛ «با اینکه ما اهالی موسیقی می دانیم موسیقی چه ظرفیت های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی دارد، اما به دلیل نبود تشکل صنفی جدی و تاثیرگذار در صنعت موسیقی بسیاری از دستاوردهای اهالی موسیقی با بی توجهی روبه رو می شود. لذا شکل دهی دبیرخانه دائمی این نمایشگاه می تواند گامی آغازین باشد برای توجه دادن دولت و جامعه به ارزش های اقتصادی و فرهنگی صنعت موسیقی.» به هرحال اولین نمایشگاه موسیقی تهران که در روز ۱۴ دی ماه ۸۶ به پایان رسید، با تمام بخش های اصلی و جنبی اش از جمله اجراهای زنده و سخنرانی ها و مناظره ها و غیره فرصتی شد تا دست اندرکاران صنعت موسیقی دور هم گرد آیند و معاشرت کنند و بر اثر این معاشرت، دوستی های بسیاری شکل گیرد، کدورت ها و سوءتفاهم های بسیاری از بین برود و برنامه های مشترک بسیاری برای آینده ریخته شود.
● سال آمدن ساز به تلویزیون
یکی از مهم ترین اتفاقاتی که در سال ۸۶ در عرصه موسیقی کشورمان رخ داد و کمتر به آن توجه شد، نشان دادن ساز از طریق رسانه ملی بود. مدت ها بود که استادان موسیقی با این سوال مواجه بودند که مگر این ساز ایرانی چه اشکال ظاهری دارد که حتی آن را در سیما هم نشان نمی دهید؟، چرا باید یک جوان ایرانی گیتار و ماندولین را - به هر دلیل، - بشناسد، اما فرق دوتار و سه تار و تار را از هم تشخیص ندهد؟، و سوال هایی از این دست، که ناگهان یک قهرمان - که اتفاقاً اصلاً موسیقیدان نبود و از مفاخر عالم طنازی به حساب می آمد- از جعبه جادو بیرون آمد و برای اولین بار سازی را در سیمای جمهوری اسلامی ایران به رخ مخاطب برنامه طنز «چارخونه» کشید. بله، «جواد رضویان» یکی از مهم ترین چهره های عرصه موسیقی در سال ۸۶ به حساب می آمد، چه او بود که برای اولین بار این مهم را عملی کرد. البته سازی که رضویان به مخاطبان این برنامه طنز نشان می داد متشکل بود از یک پیت حلبی، یک دسته جارو و تعدادی سیم ترمز، ولی همین اش که فعلاً «مسخره ساز» را نشان می دهند، خودش پیشرفت بسیار بزرگی است،
● سال کساد بازار نشر
هر چقدر که سال ۸۶ سال پررونقی در زمینه برگزاری کنسرت های بزرگ و کوچک بود، سال ناکامی صنعت نشر موسیقی به حساب می آمد. این ناکامی با وجود تمام فرصت ها و استعدادهایی که در عرصه موسیقی کشورمان به چشم می خورد، بسی سوال برانگیز است .بسیاری این کم رونقی صنعت نشر را به مشکلات اقتصادی ناشران موسیقی ربط می دهند، که حق هم دارند، که در کشوری که تیراژ بالای یک آلبوم موسیقی اش ۲۰ هزار عدد است، آیا ناشر موسیقی شدن عین دیوانگی نیست؟ بسیاری نیز البته این کم رونقی را به گیر و دار دریافت مجوز از وزارت ارشاد ربط می دهند و می گویند؛ «آقا کارهای ما مدت ها است که در صف دریافت مجوز خاک می خورند،» یکی از ناشرانی که گویا طی سال ۸۶ خیلی معطل دریافت مجوز شد، نشر موسیقی «ماه ریز» بود. یکی دیگر از ناشران پرکار سال های اخیر کشورمان، یعنی «آوای باربد» نیز بیش از هر کار دیگری با مرکز موسیقی درگیر بود تا پروانه فعالیتش لغو نشود. گویا مرکز موسیقی به خاطر اینکه آوای باربد چند آلبومی را بدون دریافت مجوز منتشر کرده است، پروانه فعالیت این شرکت را در سال ۸۶ برای مدتی لغو کرد. با توجه به همه این موارد، شاید تعداد آلبوم های مهمی که در سال ۸۶ منتشر شدند به عدد ۱۰ نرسد.
یکی از مهم ترین آلبوم هایی که در سال گذشته به بازار آمد موسیقی متن مجموعه تلویزیونی «زیر تیغ» ساخته حسین علیزاده بود. مجموعه تلویزیونی که یکی از موفق ترین مجموعه های سال های اخیر سیما به شمار می آمد و یکی از دلایل اصلی این موفقیت موسیقی شنیدنی علیزاده بود. حسین علیزاده یک بار دیگر نیز در پایان سال ۸۶ نامش در یک آلبوم دیده شد، اما نه در یک آلبوم شخصی، که در یک آلبوم گروهی. «ابرها» نام مجموعه یی متشکل از دو سی دی بود که نشر موسیقی «هرمس» در روزهای پایانی سال ۸۶ منتشر کرد. شاید این مجموعه را بتوان شنیدنی ترین مجموعه یی که در سال ۸۶ منتشر شد به حساب آورد؛ مجموعه یی که از آثار پیش از این شنیده نشده هنرمندان مطرحی چون حسین علیزاده، ژیوان گاسپاریان، عمر فاروق تکبیلک، پیمان یزدانیان، کریستف رضاعی، آزاد حکیم رابط، کیاوش صاحب نسق، پژمان حدادی و... و جوان ترهایی چون آنکیدو دارش، آروین صداقت کیش، هوشیار خیام و... تشکیل شده بود و همین تنوع آهنگسازان و موسیقی های ارائه شده در این آلبوم، مهم ترین عاملی بود که آن را شنیدنی می کرد. گویی نشر هرمس با این مجموعه، نتیجه گیری شنیداری از هفت سال گذشته فعالیت هایش را منتشر کرده است.
این ناشر موسیقی البته آلبوم های مهم دیگری نیز در سال گذشته به بازار موسیقی عرضه کرد که از آن جمله می توان به «یار آسمانی» شامل همکاری «علی اکبر مرادی» و «اولاش اوزدمیر» (موسیقیدان ترک تبار و نوازنده شناخته شده باقلاما) اشاره کرد.
موسسه «آوای شیدا» نیز که کارهای محمدرضا لطفی را منتشر می کند، در سال گذشته عملکرد نسبتاً خوبی داشت و چند آلبوم تقریباً مهم را به بازار موسیقی عرضه کرد که از میان آنها می توان به آلبوم های «همیشه در میان» شامل تکنوازی تار و سه تار لطفی و «چهارگاه» شامل بداهه نوازی لطفی به همراه تنبک «هومان پورمهدی» اشاره کرد.یکی از مهم ترین مجموعه هایی که در سال ۸۶ منتشر شد را قطعاً باید مجموعه «موسیقی حماسی» ایران به حساب آورد. این مجموعه شامل ۲۴ عدد سی دی به همراه یک کتاب است که به همت «محمدرضا درویشی» جمع آوری شده و ارزش آموزشی و پژوهشی بسیار بالایی دارد. موسیقی حماسی ایران، شامل انواع موسیقی های حماسی نظیر شاهنامه خوانی و نقالی و غیره است.

منیع: آفتاب  ( روزنامه اعتماد )